Την κατάσταση στα χέρια τους

...
Η Ελλάδα είναι η χώρα του παραλόγου, αλλά τα πανεπιστήμιά μας ξεπερνούν ακόμη και τον ακραίο ορισμό του παραλογισμού. Τελευταίο παράδειγμα η ΑΣΟΕΕ, όπου ο πρύτανης τόλμησε να απομακρύνει μερικά ταμπλό ανακοινώσεων τα οποία είχαν τοποθετηθεί χωρίς καμία άδεια. Ακραίοι φοιτητές εισέβαλαν στα γραφεία της πρυτανείας και αφήρεσαν κομπιούτερς και άλλο υλικό, δηλώνοντας πως θα επιστραφούν μόλις ο πρύτανης υποχωρήσει στις πιέσεις τους.

Δεν γνωρίζουμε για πόσες ακόμη δεκαετίες ο ελληνικός λαός θα πληρώνει τα σπασμένα στα ελληνικά πανεπιστήμια επειδή λιγοστοί –φοιτητές και μη– επιλέγουν τη βία ως τρόπο συμπεριφοράς. Ηλθε, πάντως, η ώρα οι πανεπιστημιακές κοινότητες να πάρουν την κατάσταση στα χέρια τους και να λειτουργήσουν αποφασιστικά ώστε να τεθεί τέρμα σε αυτές τις απαράδεκτες και φασίζουσες συμπεριφορές.

(Καθημερινή, 6/5/2008)

Βία και αποχή

Αποχή από τα διδακτικά τους καθήκοντα αποφάσισαν οι καθηγητές του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών για την Πέμπτη και την Παρασκευή, με αφορμή την κατάληψη της πρυτανείας. Οι καθηγητές καταγγέλλουν τα φαινόμενα βίας που λαμβάνουν χώρα στο πανεπιστήμιο, ειδικά τον τελευταίο καιρό.

Σε ανακοίνωσή του, ο Σύλλογος Μελών ΔΕΠ, τονίζει ότι μετά τη γενική συνέλευση που πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη αποφάσισε να κηρύξει αποχή των μελών ΔΕΠ από τα διδακτικά τους καθήκοντα, διάρκειας μίας εβδομάδας κάθε φορά που παρατηρείται διάλυση του συλλογικού οργάνου του Πανεπιστημίου ή άλλο γεγονός βίας στο μέλλον.

Αφορμή για τη γενική συνέλευση της Τετάρτης αποτέλεσε η ένταση που επικρατεί τις τελευταίες ημέρες μεταξύ φοιτητών και καθηγητών.

Κατά τη διάρκεια της συνέλευσης, μεταξύ άλλων συζητήθηκε το γεγονός ότι όλο και συχνότερα ομάδες φοιτητών διαλύουν συνεδριάσεις οργάνων του Πανεπιστημίου, όπως είναι η Σύγκλητος ή οι Γενικές Συνελεύσεις Τμημάτων, σε περίπτωση που δεν ικανοποιηθούν οι όροι τους.

Οι καθηγητές καταδίκασαν τα πρόσφατα επεισόδια και εξέφρασαν τον αποτροπιασμό τους για τη νοσηρή κατάσταση που έχει διαμορφωθεί.

(www.in.gr, 7/5/2008)

Οι καταλήψεις σαν φάρσα

Η ιστορία πραγματικά επαναλαμβάνεται σαν φάρσα. Κάθε κινητοποίηση των φοιτητών γίνεται όλο και πιο αστεία. Τελευταίο κρούσμα οι ιδιότυπες καταλήψεις της Πρυτανείας στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, με αίτημα την επιστροφή κάποιων ταμπλό ανάρτησης αφισών που απομάκρυνε ο πρύτανης. Προχθές, μάλιστα, οι φοιτητές της άκρας Αριστεράς «κατάσχεσαν» συμβολικά και κρατούν ως ενέχυρο ηλεκτρονικούς υπολογιστές του Πανεπιστημίου μέχρι να τους επιστραφούν τα ταμπλό. Λες και ο εξοπλισμός αυτός δεν ανήκει στους ίδιους, λες και δεν τον αγόρασαν οι γονείς τους με τους φόρους τους.

Η λειτουργία των πανεπιστημίων εξαρτάται πλέον από τα όλο και πιο ιδιαίτερα γούστα ελάχιστων συνδικαλισμένων φοιτητών. Ακραίες ομάδες φοιτητοπατέρων, με όλο και πιο παράλογα αιτήματα, φρενάρουν την πρόοδο των ιδρυμάτων, υπονομεύουν το μέλλον χιλιάδων φοιτητών που μοχθούν να μάθουν και να προκόψουν.

Η κατάσταση στα πανεπιστήμια γίνεται πλέον κωμωδία. Επικίνδυνη, όμως, για το μέλλον χιλιάδων παιδιών, που σύντομα θα αρχίσουν να ψάχνουν μια θέση στην παραγωγική διαδικασία και δεν θα μπορούν γιατί δεν θα έχουν τα εφόδια. Και η ανεργία των πτυχιούχων θα συνεχίσει να καλπάζει, επειδή κάποιοι φοιτητοπατέρες ζητούν όλο και περισσότερα ταμπλό.

(Καθημερινή, 8/5/2008)

Θα εξομοιωθούν ΤΕΙ-ΑΕΙ μέσα στο 2008

(Έθνος, 3/5/2008)

Ο υπουργός έχει περάσει τις σχετικές διαδικασίες από τα ΣΑΠΕ - ΣΑΤΕ, κι είναι έτοιμος να βάλει την υπογραφή του στα Π.Δ. μαζί με αυτές των υπουργών, Γιώργου Αλογοσκούφη, Γιώργου Σουφλιά και Αλέξανδρου Κοντού. Προαναγγέλλει νομοθετική πρωτοβουλία για τον ερχόμενο Σεπτέμβρη, που θα αφορά τη μεταρρύθμιση των αναλυτικών προγραμμάτων Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, ενώ για το ίδιο διάστημα έχει προγραμματιστεί να έρθει στη Βουλή νέος νόμος για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών.

Παρατηρείται μία αντίδραση τις τελευταίες ημέρες από τα Πολυτεχνεία και το ΤΕΕ στη δήλωσή σας ότι θα αναγνωρίσετε εντός του 2008 τα επαγγελματικά δικαιώματα των αποφοίτων ΤΕΙ. Ποιες είναι οι προθέσεις σας;

Πάνω από 300.000 παιδιά που αποφοίτησαν από Πανεπιστήμια και ΤΕΙ τα τελευταία χρόνια δεν έχουν επαγγελματικά δικαιώματα που να τους εντάσσουν στην αγορά εργασίας. Περίπου 46 τμήματα Πανεπιστημίων και ΤΕΙ δημιουργήθηκαν μετά το 2000 χωρίς μελέτη βιωσιμότητας στην αγορά εργασίας και με χρηματοδότηση από ευρωπαϊκούς πόρους, η οποία λήγει το 2008. Παρά τις προσπάθειες της προκατόχου μου, 22 πανεπιστήμια και 34 ΤΕΙ συνεχίζουν να μην έχουν επαγγελματικά δικαιώματα διότι η προηγούμενη κυβέρνηση όταν τα ίδρυε για να ικανοποιήσει τις τοπικές κοινωνίες δεν προέβλεπε με τα ίδια Προεδρικά Διατάγματα κατοχύρωση των επαγγελματικών δικαιωμάτων, οδηγώντας σε αδιέξοδο τόσο τους φοιτούντες όσο και τους γονείς τους.

Εχουμε δεσμευτεί ότι μέσα στο 2008 το υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων θα προχωρήσει στην έκδοση όλων των Προεδρικών Διαταγμάτων. Ηδη το ΣΑΠΕ και το ΣΑΤΕ έχουν δώσει τις σχετικές εγκρίσεις. Ο καθένας ας αναλάβει τις ευθύνες του ενώπιον της κοινωνίας.

Προχωρά κάποιο πρόγραμμα αναδιάταξης του χώρου των ΤΕΙ, διότι τι λογική έχει να αυξάνεις τον αριθμό των θέσεων σε ιδρύματα που και πάλι δεν τα προτιμά κανείς;

Δεν είναι η βάση του 10 που αποθάρρυνε την εγγραφή σε κάποια ΤΕΙ αλλά η ανάγκη αναβάθμισης των ίδιων των ΤΕΙ και σωστής προπαγάνδισης των αναλυτικών τους προγραμμάτων, καθώς και η ανάγκη κατοχύρωσης των επαγγελματικών δικαιωμάτων των επιστημονικών αυτών αντικειμένων.


Υπό αυτήν την έννοια, είμαστε σε μια διαδικασία εξυγίανσης και εξορθολογισμού του χώρου των ΤΕΙ. Ήδη όλες οι διατάξεις που εισάγουμε κινούνται στην εξομοίωση των Πανεπιστημίων και των ΤΕΙ με στόχο όχι την υποβάθμιση των Πανεπιστημίων αλλά την αναβάθμιση των ΤΕΙ.

Ο στόχος μας είναι τα Πανεπιστήμια και τα ΤΕΙ να μην έχουν θεματικές αλληλοεπικαλύψεις και να διέπεται η σχέση τους όχι από συγκρουσιακή λογική, αλλά από συμπληρωματικότητα με στόχο πάντοτε να διασφαλίζονται πραγματικές προοπτικές για τους αποφοίτους και των δύο τύπων Ιδρυμάτων, και των Πανεπιστημίων και των ΤΕΙ, στην αγορά εργασίας.

Πόσο επηρεάζει τη στρατηγική σας στην παιδεία, το μπλοκάρισμα της αναθεώρησης του Αρθρου 16 που φαίνεται πολύ πιθανό; Τι βλέπετε να γίνεται;

Επηρεάζει καταλυτικά. Η αυστηρότητα της αναθεωρητικής διαδικασίας στο ελληνικό Σύνταγμα θα γίνει αιτία να χάσουμε πολύτιμο χρόνο, αν η Αξιωματική Αντιπολίτευση επιμένει να δραπετεύει.

Είναι απογοητευτικό ο Γ. Παπανδρέου να πιστεύει στην αναθεώρηση του Αρθρου 16, ο Ευ. Βενιζέλος να έχει υποστηρίξει την ύπαρξη Μη Κρατικών Πανεπιστημίων ακόμη και στο υφιστάμενο πλαίσιο του 16.

Και τώρα που ο Κ. Καραμανλής προχωρά τη διαδικασία κόντρα σε δογματικά κατεστημένα συμφέροντα, η Αξιωματική Αντιπολίτευση να ενδοσκοπεί και υποτάσσοντας το εθνικό στο εσωκομματικό συμφέρον να μην τολμά να πάρει αποφάσεις.

Άλλη μια λεηλασία στο δημόσιο πανεπιστήμιο

Ανακοίνωση της «Πρωτοβουλία για τη Μεταρρύθμιση και την Αναβάθμιση του Ελληνικού Πανεπιστημίου»

Για το τι συνέβη αυτή τη νύχτα στις 9/4/2008 στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθνών (πρ. ΑΣΟΕΕ), ο Πρύτανης συνάδελφος Γρηγόρης Πραστάκος, έχει εκδώσει την παρακάτω ανακοίνωση, την οποία δημοσιοποιούμε στον δικτυακό τόπο της Πρωτοβουλίας:

«Τη νύχτα της 9ης Απριλίου 2008, ημέρας των φοιτητικών εκλογών στα Ελληνικά Πανεπιστήμια, και ενώ είχε ολοκληρωθεί η ψηφοφορία στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο και διεξαγόταν η καταμέτρηση των ψήφων από τους φοιτητές στο κεντρικό αμφιθέατρο, περί τα 3Ο άγνωστα άτομα που δεν είχαν σχέση με το Πανεπιστήμιο, εισέβαλαν στον χώρο του και ανέβηκαν σε όροφο με γραφεία καθηγητών τα οποία παραβίασαν, βανδάλησαν και έκλεψαν.

Ο νυχτοφύλακας του Πανεπιστημίου αντιλήφθηκε αμέσως τα άτομα αυτά και προσπάθησε να εμποδίσει την κυκλοφορία τους μέσα στο κτίριο. Λόγω του μεγάλου αριθμού τους αλλά και της επιθετικής τους συμπεριφοράς, αναγκάσθηκε να ζητήσει επανειλημμένα βοήθεια από τους φοιτητές που ήταν παρόντες στην καταμέτρηση και οι οποίοι ήταν περισσότεροι από 5ΟΟ.

Δυστυχώς οι φοιτητές επέδειξαν μια απαράδεκτη αδιαφορία να βοηθήσουν τον νυχτοφύλακα, παρά τις επανειλημμένες εκκλήσεις του, τη στιγμή που η διαφύλαξη και προστασία των χώρων του Πανεπιστημίου τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή ήταν δική τους ευθύνη δεδομένου ότι το Ίδρυμα έμεινε ανοιχτό όλη τη νύχτα αποκλειστικά λόγω των εκλογικών διαδικασιών.

Οι Πρυτανικές Αρχές του ΟΠΑ ενημερώθηκαν νωρίς το πρωί της 10ης Απριλίου και άμεσα, αφού έγινε επιτόπια εξέταση των ζημιών, επελήφθησαν της αποκατάστασης των φθορών και της εγκατάστασης προστατευτικών μέτρων. Οι Πρυτανικές Αρχές του ΟΠΑ καταδικάζουν όλα αυτά τα φαινόμενα βίας και παραβίασης των πανεπιστημιακών χώρων που αποτελούν ουσιαστική παραβίαση του πανεπιστημιακού ασύλου και υπονόμευση της ακαδημαϊκής ελευθερίας.

Επιπλέον θλίβοντα βαθειά που οι φοιτητές του Πανεπιστημίου μας, οι οποίοι είχαν την ουσιαστική αλλά και την τυπική ευθύνη της προστασίας του Ιδρύματος τη συγκεκριμένη στιγμή, επέδειξαν μια αδικαιολόγητη αμέλεια στην ανάληψη των ευθυνών τους. Όσο κι αν θέλουμε να ισχυροποιήσουμε την θωράκιση του Πανεπιστημίου (και έχουμε δαπανήσει πολύ μεγάλα ποσά σε σιδεριές και άλλα μέτρα), πρέπει να καταλάβουμε ότι το κτίριο έχει εγγενείς αδυναμίες, δεν μπορούμε να το> μετατρέψουμε σε φρούριο και όλα τα μέτρα προστασίας του μπορεί επομένως να> αποδειχθούν ανεπαρκή.

Ο Σύλλογος Φοιτητών του ΟΠΑ θα πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι φέρει ευθύνη για το γεγονός αυτό. Η φύλαξη του Πανεπιστημίου είναι ευθύνη όλων μας, και ειδικότερα των φοιτητών στις μέρες που μένει ανοικτό λόγω φοιτητικών εκδηλώσεων, οπότε έχουν αναλάβει και την τυπική ευθύνη για την προστασία> του. Του θέματος θα επιληφθεί η επόμενη Σύγκλητος.

Ελπίζουμε ότι στο μέλλον οι φοιτητές και φοιτήτριες του Πανεπιστημίου μας, οι οποίοι θα αποτελέσουν στο μέλλον την πνευματική ηγεσία του τόπου, να επιδείξουν μεγαλύτερη συνέπεια στην ανάληψη των ευθυνών τους και να συμβάλουν αποτελεσματικότερα στην παρεμπόδιση πράξεων βίας και στη διασφάλιση της ελευθερίας και της ελεύθερης διακίνησης των ιδεών.

Με τιμή,
Γρηγόριος Π. Πραστάκος
Πρύτανης»

Τα πανεπιστήμια δεν είναι ΚΕΚ

Παύλος Σακκάς, αναπληρωτής καθηγητής και
πρόεδρος Συλλόγου ΔΕΠ Ιατρικής Αθηνών.

Τα τελευταία χρόνια έχει ξεκινήσει ένας μεγάλος προβληματισμός σε όλη τη Γηραιά Ηπειρο σχετικά με το μέλλον των πανεπιστημίων. Στη χώρα μας οι θεωρητικές συζητήσεις κατέληξαν σε πόλεμο, όταν η κυβερνώσα παράταξη, μαζί με άλλες φωνές που εκπηγάζουν από ιδεολογίες της ελεύθερης αγοράς, προσπάθησε να τροποποιήσει τη συνταγματική επιταγή, που δίδει την αποκλειστικότητα της Ανώτατης Εκπαίδευσης στο κράτος.

Εκτοτε οι αντιμαχόμενες παρατάξεις φωνάζουν συνθηματολογώντας, υπερασπιζόμενες «ιερά και όσια». Η μία το «δημόσιο» πανεπιστήμιο, το οποίο οφείλει να είναι δημόσιο αγαθό, διαθέσιμο σε όλους. Η άλλη υπερασπίζεται την ελευθερία της επιχειρηματικότητας, σε μια ανοικτή, πανευρωπαϊκή αγορά.

Οι υπερασπιστές του πανεπιστημίου μιλάνε για ένα ίδρυμα ανώτατης παιδείας. Ενα ίδρυμα που δεν παρέχει μόνο γνώσεις, αλλά επίσης, και κατά κύριο λόγο, διαμορφώνει προσωπικότητες. Οι απόφοιτοί του, με τις ανησυχίες τους και τον επιστημονικό τρόπο σκέψης που αποκτούν, είναι αυτοί που θα πάνε τον κόσμο μπροστά. Σε αυτούς στηρίζονται το μέλλον και η πρόοδος της κοινωνίας. Στο πανεπιστήμιο δεν καλλιεργείται μόνο η έρευνα, αλλά και η ελευθερία, η πολυφωνία των απόψεων και ο επαγωγικός τρόπος προσέγγισης της αλήθειας.


Γι΄ αυτόν άλλωστε τον λόγο το πανεπιστήμιο απολαμβάνει εξαιρετικά προνόμια από την κοινωνία μας. Περιβάλλεται από άσυλο, διαθέτει μεγάλου βαθμού αυτοτέλεια και τα μέλη του θεωρούνται δημόσιοι λειτουργοί, με ιδιαίτερη αυτονομία, λόγων και έργων.



Δυστυχώς όμως αυτές ακριβώς οι πολιτικές παρατάξεις που κόπτονται υπέρ του δημόσιου πανεπιστημίου στην πράξη θέλουν ένα εκπαιδευτικό, κρατικό ίδρυμα, με δημοσίους υπαλλήλους, το οποίο άκοπα να μοιράζει πτυχία. Πτυχία επομένως ονομαστικής και μόνο αξίας. Πτυχία που δυστυχώς στις περισσότερες περιπτώσεις είναι αδιάφορα για τη σύγχρονη αγορά εργασίας και οδηγούν τους πτυχιούχους σε μεγαλύτερα αδιέξοδα. Ολες αυτές οι πολιτικές δυνάμεις, που ενισχύουν τις φοιτητικές απαιτήσεις για απόκτηση πτυχίου, χωρίς υποχρεωτικές παρουσίες, χωρίς προαπαιτούμενα μαθήματα, δηλαδή να μπορούν οι φοιτητές να δίνουν χειρουργική, χωρίς να έχουν προηγουμένως περάσει ανατομία, καθώς και άλλα «φοιτητικά» αιτήματα, οφείλουν να συνειδητοποιήσουν ότι παίζουν ουσιαστικά το παιχνίδι των εχθρών του πραγματικού πανεπιστημίου.

Δεν αντιλαμβάνονται άραγε ότι με αυτόν τον τρόπο υποβαθμίζουν τη διδακτική διαδικασία και μετατρέπουν το πανεπιστήμιο σε κέντρο επαγγελματικής κατάρτισης. Δηλαδή απλά σε ένα εξεταστικό κέντρο πιστοποίησης γνώσεων. Εάν αυτό ζητούν από το δημόσιο πανεπιστήμιο, τότε ας μας πουν σε τι χρειάζονται το ακαδημαϊκό άσυλο και η αυτοτέλεια των πανεπιστημίων.

Γιατί αυτό ακριβώς υποστηρίζουν οι «νεωτεριστές», υποστηρικτές της ελεύθερης επιχειρηματικότητας. Διακηρύσσουν ότι το κλασικό πανεπιστήμιο έχει πεθάνει, έχει ξεπεραστεί από τις ανάγκες της σύγχρονης οικονομίας. Εκείνο που απαιτεί η σύγχρονη κοινωνία είναι επαγγελματική κατάρτιση. Δηλαδή απόκτηση δεξιοτήτων και γνώσεων που είναι απαραίτητες στην άσκηση συγκεκριμένου επαγγέλματος. Βέβαια είναι προφανές ότι μια τέτοια εκπαίδευση απαιτεί πολύ λιγότερο χρόνο από μια πανεπιστημιακή εμβάθυνση στο γενικότερο αντικείμενο μιας επιστήμης.

Και μπορεί πραγματικά οι υποστηρικτές της επαγγελματικής κατάρτισης να έχουν δίκαιο ότι η εμβάθυνση είναι περιττή για τους περισσότερους που πρόκειται να ασκήσουν ένα επάγγελμα. Ομως από εκείνους που θα εντρυφήσουν στη φιλοσοφία που κρύβει κάθε εργασία περιμένει ο κόσμος την εξέλιξη. Και τότε, στο νέο περιβάλλον, πολλοί από τους επαγγελματικά καταρτισμένους θα χρειαστούν επανεκπαίδευση, προκειμένου να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες εργασίας.

Αυτή είναι η διαφορά μεταξύ πανεπιστημίου και Κέντρων Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΚΕΚ). Στη σύγχρονη κοινωνία πιστεύω ακράδαντα ότι υπάρχει χώρος και για τα δύο. Η ύπαρξη του ενός δεν είναι ανταγωνιστική με την ύπαρξη του άλλου, αλλά συμπληρωματική. Εκτός βέβαια αν το πανεπιστήμιο στην πράξη έχει καταντήσει ένα κακό δημόσιο ΚΕΚ και επομένως έχει κάθε λόγο να φοβάται τη συνύπαρξη με άλλα ιδιωτικά ΚΕΚ, τα οποία προφανώς μπορεί να είναι και αποτελεσματικότερα από αυτό.

«Βελτίωση μόνο με αξιολόγηση»

Τόνισαν οι ξένοι πανεπιστημιακοί σε ημερίδα της Αρχής Διασφάλισης Ποιότητας στα ΑΕΙ

(του Απόστολου Λακασά, Καθημερινή, 1/4/2008)

H αξιολόγηση είναι απαραίτητη προϋπόθεση για τη βελτίωση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Αυτό τόνισαν χθες ξένοι πανεπιστημιακοί που συμμετείχαν σε ημερίδα της ελληνικής Αρχής Διασφάλισης της Ποιότητας στην Ανώτατη Εκπαίδευση (ΑΔΙΠ), την οποία παρακολούθησαν Ελληνες πρυτάνεις και πανεπιστημιακοί. Οι προσπάθειες της ΑΔΙΠ να «περάσει» την αξιολόγηση στα ιδρύματα συνεχίζονται, παρότι λόγω αγκυλώσεων αλλά και των εσωτερικών αντιδράσεων στα ΑΕΙ μόλις 115 σχολές και τμήματα σε σύνολο περίπου 500 έχουν ολοκληρώσει την εσωτερική αξιολόγηση.

«Πολλοί πανεπιστημιακοί είναι θετικοί στη διαδικασία της αξιολόγησης. Ομως, υπάρχει ο φόβος των αντιδράσεων από μειοψηφικές ομάδες. Για παράδειγμα, 50 άτομα που αντιδρούν στην αξιολόγηση κάνουν κατάληψη, πηγαίνοντας στην ουσία κόντρα στη βούληση της μεγάλης πλειοψηφίας. Αυτό είναι το ουσιαστικότερο ζήτημα στη διαδικασία. Ομως, το κλίμα αλλάζει» ανέφερε χθες στην «Κ» ο πρόεδρος της ΑΔΙΠ κ. Σπύρος Αμούργης. Σε όλες τις χώρες υπήρξαν αντιδράσεις μικρότερης ή μεγαλύτερης έντασης. Το ουσιαστικό όμως είναι ότι, όπως επεσήμαναν οι ομιλητές, διεθνώς η αξιολόγηση των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης θεωρείται πλέον «εκ των ων ουκ άνευ», ενώ η Ελλάδα έχει μείνει πίσω.

Ενδεικτικά, στην ομιλία της η αντιπρύτανης Ακαδημαϊκών Υποθέσεων και καθηγήτρια του Πανεπιστημίου του Illinois at Urbana-Champaigτων ΗΠΑ κ. Λίντα Κατέχη τόνισε ότι «τα τελευταία πενήντα χρόνια η έννοια της κοινωνικής λογοδοσίας για το έργο που επιτελείται στα δημόσια πανεπιστήμια έρχεται στο προσκήνιο με διαρκώς και μεγαλύτερη ένταση. Η επικρατούσα άποψη είναι ότι, μέσω των μηχανισμών κοινωνικής λογοδοσίας, η παροχή ευρείας αυτονομίας στα δημόσια πανεπιστήμια οδήγησε σε βελτίωση της αποτελεσματικότητάς τους καθώς και σε αύξηση της διαφάνειας στη διαχείριση των πόρων του».

O Ακαδημαϊκός Γραμματέας του LondoSchool of Economics κ. Σιμεόν Αντεργουντ ανέφερε ότι «για όλα τα δημόσια πανεπιστήμια εφαρμόζεται ένα συγκεκριμένο μοντέλο χρηματοδότησης από το κράτος, το οποίο σχετίζεται με τον αριθμό των φοιτητών, τις ερευνητικές δραστηριότητες και τη γενικότερη υποδομή των ιδρυμάτων και συνδέεται με την αξιολόγηση των ιδρυμάτων. Το σύστημα δημιουργεί κίνητρα για την απόκτηση επιπρόσθετων πόρων από τα ιδρύματα και πολλά από αυτά στηρίζονται σε σημαντικό βαθμό σε μη κρατικούς πόρους» είπε.

Ο Ελληνας υφυπουργός Παιδείας, κ. Σπύρος Ταλιαδούρος, τέλος, στην ομιλία του τόνισε ότι η Ελλάδα κατατάσσεται μεταξύ των πέντε πρώτων χωρών Ε.Ε. και ΟΟΣΑ ως προς το ύψος της δημόσιας χρηματοδότησης των ΑΕΙ, το οποίο ανέρχεται στο 1,3 του ΑΕΠ. Αρα, τα ιδρύματα οφείλουν να αναλάβουν τις ευθύνες τους...

Πίεση για να αλλάξει η «κουλτούρα της ευκολίας» στα ΑΕΙ

«Ο δρόμος για τη μεταρρύθμιση είναι η αυτονομία, η θεσμική πολυμορφία, η λογοδοσία. Τι σημαίνει όμως μεταρρύθμιση; Πότε γίνεται αυτή και ποιες είναι οι αλλαγές που μπορούν να πείσουν;». Μία σειρά ερωτημάτων βάλθηκαν να απαντήσουν Ελληνες και ξένοι πανεπιστημιακοί καθηγητές στο τριήμερο συνέδριο με τίτλο «Πού πηγαίνει το δημόσιο Πανεπιστήμιο; Προκλήσεις και προοπτικές, δυνατότητες και κίνδυνοι».

Το συνέδριο διοργανώθηκε από το «Παρατηρητήριο Έρευνας και Διαλόγου για τα Ελληνικά Πανεπιστήμια». Πρόκειται για ένα φορέα που δημιουργήθηκε από την «Πρωτοβουλία και Ευθύνη για τα Ελληνικά Πανεπιστήμια», κίνηση πανεπιστημιακών, που πέρυσι την περίοδο των κινητοποιήσεων, διεκδίκησαν τις αλλαγές στην ανώτατη εκπαίδευση. Στόχος του Παρατηρητηρίου είναι «η προώθηση ιδεών και προτάσεων για τις μείζονες αλλαγές που χρειάζεται το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα και τη θέση του πανεπιστημίου στον ευρωπαϊκό χώρο εκπαίδευσης και έρευνας, τη διεθνή δυναμική του παρουσία και τη συμβολή του στην οικοδόμηση της κοινωνίας της γνώσης».

Αν και αρκετοί παρευρισκόμενοι, ανάμεσά τους και ο Γ. Γραμματικάκης, καθηγητής του Πανεπιστημίου Κρήτης, ανέφεραν κατά τη διάρκεια του συνεδρίου ότι τουλάχιστον για την επόμενη πενταετία δεν θα υπάρξει σχεδόν καμία αλλαγή στα πανεπιστημιακά δεδομένα, ο Γιάννης Βούλγαρης, αναπληρωτής καθηγητής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, υποστήριξε πως μία ριζική ανατροπή, αναφορικά με τη μεταρρύθμιση, αποτελεί μία μη-ρεαλιστική κατάσταση για τα ελληνικά δεδομένα: «Υπάρχουν στόχοι-κλειδιά, κάποιες αλλαγές, που θα πρέπει οπωσδήποτε να κοιτάξουμε μέσα στο επόμενο χρονικό διάστημα, να επανεξεταστεί το εισαγωγικό σύστημα για την πανεπιστημιακή εκπαίδευση και οι συσχετισμοί ισχύος στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα -με την κανονικοποίηση των προκηρύξεων στα πανεπιστημιακά προγράμματα- αλλά και να αλλάξει όσο είναι δυνατόν το Νομικό Πρόσωπο του Δημοσίου Δικαίου, το οποίο ισχύει στα ελληνικά Πανεπιστήμια».

Ο Αντώνης Λιάκος, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, υπογράμμισε ότι η ελληνική πανεπιστημιακή κοινότητα είναι πιθανόν να απομονωθεί από την ευρωπαϊκή. Από την άλλη όμως, η εναρμόνιση με το εξωτερικό δεν σημαίνει αντιγραφή ενός συστήματος: «Το ισχύον διεθνές πλαίσιο δεν είναι ενιαίο. Οι λύσεις διαφέρουν για κάθε χώρα. Το σίγουρο είναι ότι υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις, κοντά στα ελληνικά δεδομένα, αρκεί να συνοδεύονται από κριτική εγρήγορση».

Για την «κουλτούρα της ευκολίας που διαβρώνει την εκπαιδευτική λειτουργία και ευνοεί τη μετάλλαξη του πανεπιστημιακού θεσμού σε ένα μηχανισμό απονομής χαρτιών και τίτλων» μίλησε ο Γ. Καλογήρου, αναπλ. καθηγητής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Σύμφωνα με τον ίδιο, η πίεση αυτή αποτελεί ένα κίνδυνο για τον πανεπιστημιακό θεσμό στη χώρα μας, παρά το σημαντικό εκπαιδευτικό και ερευνητικό έργο πολλών πανεπιστημιακών και ακαδημαϊκών μονάδων.

«Η δυναμική των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων στις ΗΠΑ είναι πολύ μεγάλη, ενώ και η Ασία κάνει σημαντικά βήματα προόδου. Η Ευρώπη θα πρέπει να προσέξει για να μη μείνει πίσω, μέσα από συνεχείς αλλαγές για τον εκμοντερνισμό της πανεπιστημιακής κοινότητας», τόνισε ο Πίτερ Μάασεν, καθηγητής του Πανεπιστημίου του Οσλο.

Της ΑΝΤΩΝΙΑΣ ΞΥΝΟΥ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 31/03/2008

Με αργούς ρυθμούς η διαδικασία αξιολόγησης των ΑΕΙ και ΤΕΙ

Με αργούς ρυθμούς προχωρά η διαδικασία αξιολόγησης των ΑΕΙ και ΤΕΙ από την Αρχή Διασφάλισης Ποιότητας Ανώτατης Εκπαίδευσης, η οποία ιδρύθηκε το 2006.

Όπως αναφέρουν Τα Νέα, από τα 490 τμήματα ΑΕΙ και ΤΕΙ μόλις 115 έχουν αρχίσει διαδικασίες εσωτερικής αξιολόγησης. Επιπλέον, σε 25- 35 από αυτά εκτιμάται ότι οι διαδικασίες εξωτερικής αξιολόγησης (από επιτροπή ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων) θα αρχίσουν μέσα στη χρονιά.

Αντίθετα, συστήματα ποιοτικής αξιολόγησης εφαρμόζονται στην Ευρώπη ήδη από το 1984. Η πρώτη χώρα ήταν η Γαλλία και στο τέλος της δεκαετίας του 1980 ο θεσμός επεκτάθηκε σε Βρετανία, Ολλανδία και Δανία.

Πριν από την ίδρυση της Αρχής Διασφάλισης μόλις οκτώ ΑΕΙ της χώρας είχαν ξεκινήσει είτε αυτόνομα είτε μέσω της ΕUΑ (Εuropean University Αssociation) διαδικασίες αξιολόγησης.

Πρόκειται για τα πανεπιστήμια: Δημοκρίτειο, Μακεδονίας, Πατρών, Ιωαννίνων, Αριστοτέλειο, Κρήτης, Θεσσαλίας και Αιγαίου.

Newsroom ΔΟΛ, 31/3/2008

Συγχωνεύονται ΤΕΙ της περιφέρειας

(Το ΒΗΜΑ, 16/03/2008)

Σχέδιο συγχώνευσης των ΤΕΙ της περιφέρειας που καλύπτουν κάθε χρόνο λιγότερο από το 15% των θέσεων εισακτέων στα προγράμματά τους επεξεργάζεται το υπουργείο Παιδείας. Η ηγεσία του περιμένει την πρώτη έκκληση βοηθείας από τις ηγεσίες των τεχνολογικών ιδρυμάτων που θα δεχθούν και εφέτος μονοψήφιο αριθμό εισακτέων για να προχωρήσει στην εφαρμογή του. Σε πρώτη φάση και προκειμένου να μην υπάρξουν αντιδράσεις θα μελετηθούν ενσωματώσεις τμημάτων ή αλλαγές επιστημονικών αντικειμένων μέσα στα ΤΕΙ και όχι περιορισμός του συνολικού αριθμού των τεχνολογικών ιδρυμάτων της χώρας.

Ταυτόχρονα όμως το υπουργείο Παιδείας παραδίδει εφέτος τη «σκυτάλη» του καθορισμού των εισακτέων στα ιδρύματα ανώτατης εκπαίδευσης της χώρας. Στην τελευταία ετήσια ανακοίνωσή του των εισακτέων ωστόσο αύξησε κατά 25% τον αριθμό τους αλλά μόνο στα τμήματα της περιφέρειας που δεν αναμένουν να δουν το όνομά τους στις λίστες με τις περιζήτητες σπουδές. Είναι χαρακτηριστικό ότι τμήματα όπως το Τμήμα Τουριστικών Επιχειρήσεων του ΤΕΙ Ηπείρου δέχεται και εφέτος 300 εισακτέους, ενώ πέρυσι κάλυψε μόλις τέσσερις θέσεις από τις 280 που είχε δεχθεί λόγω της βαθμολογικής βάσης του δέκα.

Αντίστοιχα το Τμήμα Ζωικής Παραγωγής του ΤΕΙ Δυτικής Μακεδονίας δέχεται εφέτος 400(!) εισακτέους ενώ πέρυσι δεν είχε ούτε πέντε πρωτοετείς σπουδαστές. Στο ΤΕΙ Ιχθυοκομίας - Αλιείας Ηπείρου προσφέρονται 350 θέσεις εισακτέων, ενώ την ίδια στιγμή πανεπιστημιακά τμήματα των αστικών κέντρων όπως η Κοινωνιολογία της Παντείου μειώνoυν εφέτος κατά δεκάδες άτομα τους εισακτέους στα προγράμματά τους.

Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της εφετινής κατανομής των εισακτέων σε ΑΕΙ και ΤΕΙ είναι ότι οι «πόρτες» πλέον κλείνουν όχι μόνο για τα περιζήτητα τμήματα αλλά σε όλα τα τμήματα των αστικών κέντρων της χώρας. Σε Αθήνα, Πειραιά και Θεσσαλονίκη η πολιτική μείωσης των εισακτέων που ακολουθείται τα τελευταία χρόνια αναμένεται ότι θα κορυφωθεί την επόμενη χρονιά, από την οποία και ο αριθμός τους δεν θα ορίζεται ετησίως αλλά σε τετραετή βάση από τα πανεπιστήμια και τα ΤΕΙ της χώρας.

Τα παραπάνω αποδεικνύει και η διαχρονική εξέλιξη του αριθμού των εισακτέων στα περιζήτητα πανεπιστημιακά τμήματα. Π.χ., η Νομική Σχολή της Αθήνας το 2000 είχε δεχθεί 640 εισακτέους και εφέτος δέχεται 400 φοιτητές (στη Θεσσαλονίκη η αντίστοιχη σχολή είχε 565 εισακτέους το 2000 και 350 εφέτος). Η Ιατρική Σχολή Αθηνών το 2000 είχε δεχθεί 275 άτομα και εφέτος δέχθηκε 160 άτομα. Το Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Αθηνών είχε δεχθεί 515 εισακτέους το 2000 και εφέτος δέχεται 320. Στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο η περιζήτητη Σχολή Πολιτικών Μηχανικών, που το 2000 δέχθηκε 215 άτομα, εφέτος δέχεται 130, ενώ οι Αρχιτέκτονες από 195 εισακτέους πριν από επτά χρόνια «έπεσαν» εφέτος στα 100 άτομα.

Στα ΤΕΙ, όμως, όπου οι αριθμοί των εισακτέων έμειναν εφέτος αναλλοίωτοι σε σχέση με πέρυσι, η εικόνα φαίνεται ότι θα αλλάξει πολύ τα επόμενα χρόνια. Η έμμεση αξιολόγηση των προγραμμάτων τους που έγινε την προηγούμενη χρονιά μέσω των κενών θέσεων στους εισακτέους οδηγεί σε άμεση συγχώνευση των τμημάτων τους. Η πρώτη εισήγηση προς το υπουργείο Παιδείας για συγχώνευση δύο τμημάτων λόγω έλλειψης σπουδαστών έγινε πέρυσι από το ΤΕΙ Ηπείρου καθώς το ένα δέχθηκε μόλις τέσσερις νέους σπουδαστές και το δεύτερο κανέναν.

Ανώφελη αύξηση των εισακτέων

Οι πρόεδροι των ΤΕΙ και εκπαιδευτικοί σημειώνουν ότι η εφετινή αύξηση του αριθμού των εισακτέων στα ιδρύματα της περιφέρειας ελάχιστα θα αποδώσει αριθμητικά σε επίπεδο σπουδαστικού δυναμικού. «Δεν υπάρχει αύξηση του αριθμού των εισακτέων» σημειώνει στο «Βήμα» ο πρόεδρος του ΤΕΙ Δυτικής Μακεδονίας κ. Στ. Γκανάτσιος. Σύμφωνα με τον κ. Γκανάτσιο, μετά τη θεσμοθέτηση της βάσης του δέκα (που «κόβει» περί τους 16.000 υποψηφίους), ο αριθμός όσων καταφέρουν να πετύχουν βαθμολογίες πάνω από αυτό το όριο κυμαίνεται από 65.000 ως 70.000. Οπότε, αν δεν ληφθούν μέτρα, «μοιραία τα τμήματα που λειτουργούν με μονοψήφιο αριθμό σπουδαστών στο μέλλον θα κλείσουν».

Η προοπτική αυτή γίνεται ακόμη περισσότερο απειλητική για τα περιφερειακά τμήματα στην περίπτωση που αναγνωρισθούν τα επαγγελματικά δικαιώματα των αποφοίτων των Κέντρων Ελευθέρων Σπουδών καθώς αρκετοί σπουδαστές θα επιλέξουν να σπουδάσουν στα κέντρα αυτά από το να «μεταναστεύσουν» στην περιφέρεια.

Εκτός όμως από την περιφέρεια, η οποία ελάχιστα αναμένεται να ευνοηθεί από την αύξηση του αριθμού των εισακτέων, επιφυλακτικοί είναι οι εκπαιδευτικοί και ως προς το κατά πόσον θα υπάρξει ουσιαστική μείωση του αριθμού των σπουδαστών και στα μεγάλα αστικά κέντρα. «Οι μετεγγραφές διπλασιάζουν σχεδόν τον αριθμό των εισακτέων» σημειώνει ο κ. Κ. Κουλούρης, μέλος του ΔΣ της ΟΣΕΠ-ΤΕΙ. Και προσθέτει: «Π.χ., στο Τμήμα Δομικών του ΤΕΙ Πειραιά είχαμε εφέτος περί τους 80 εισακτέους και ήρθαν άλλοι τόσοι με μετεγγραφές. Είχαμε, δηλαδή, διπλασιασμό του αριθμού των σπουδαστών».

Διαπολιτισμικά πανεπιστήμια

Σε μερικές αραβικές χώρες αναπτύσσονται παραρτήματα μεγάλων δυτικών πανεπιστημίων. Ο καθηγητής για γερμανική φιλολογία Ronald Perlwitz (R.P.) μιλάει στην εβδομαδιαία γερμανική εφημερίδα DIE ZEIT για το παράρτημα του πανεπιστημίου της Σορβόννης στο Abu Dhabi.

DIE ZEIT: Κύριε Perlwitz εργάζεστε ως καθηγητής της γερμανικής φιλολογίας στη Σορβόννη του Abu Dhabi, ένα παράρτημα του αξιοσέβαστου παρισινού πανεπιστημίου. Όλο και περισσότερα ονομαστά εκπαιδευτικά ιδρύματα της Δύσης έλκονται από προσφορές με απλόχερη χρηματοδότηση των Αραβικών Εμιράτων και ανοίγουν παρατήματα στο Dubai και στο Abu Dhabi. Έτσι έγινε με την Harvard Medical School και την New York Film Academy. Γιατί όμως αποφάσισε η Σορβόννη να δημιουργήσει ένα παράρτημα μέσα στην άμμο της ερήμου;

R.P.: Η ιδέα οφείλεται από τον διάδοχο του θρόνου στο Abu Dhabi, σεΐχη Mohammed bin Zayed al Nahjan. Γίνονται μεγάλες επενδύσεις στην εκπαίδευση. Θα δημιουργηθεί μια «Education City», στην οποία θα εκπροσωπούνται όλα τα μεγάλα πανεπιστήμια του κόσμου. Η Σορβόννη προβληματίστηκε αρκετό καιρό, αν θα δεχθεί την πρόταση, οπότε ξεκινήσαμε το χειμερινό εξάμηνο 2006 με την εκπαιδευτική διαδικασία. Προσφέρουμε τα ίδια εκπαιδευτικά αντικείμενα και οι σπουδαστές παίρνουν το ίδιο πτυχίο, όπως στο Παρίσι. Για να είναι η ποιότητα συγκρίσιμη, αναλαμβάνεται το μεγαλύτερο μέρος της διδασκαλίας από καθηγητές που διδάσκουν ήδη στο Παρίσι. Οι συνάδελφοι πετάνε με το αεροπλάνο για 14 ημέρες και διδάσκουν το εξαμηνιαίο μάθημα χρονικά συμπιεσμένο. Επιπλέον υπάρχει εδώ πάντα ένας καθηγητής ανά επιστημονική Σχολή.

DIE ZEIT: Ειδικά οι ανθρωπιστικές επιστήμες θεωρούνται στις αραβικές χώρες κάτι ιδιαίτερο.

R.P.: Πράγματι, είμαστε η πρώτη Σχολή με ανθρωπιστικές σπουδές στον περσικό κόλπο. Για τους ανθρώπους εδώ είναι πολύ σημαντική η εκπαίδευση, αλλά πολλοί επιθυμούν να μάθουν τα παιδιά τους κάτι χρήσιμο, Ιατρική, Οικονομία, Τεχνολογία. Οι επιστήμονες των ανθρωπιστικών επιστημών θεωρούνται επιπλέον και κριτικά πνεύματα. Και σ’ αυτό πρέπει να συνηθίσει στην αρχή η κοινωνία.

DIE ZEIT: Ποιους έχετε για φοιτητές;

R.P.: Έχουμε ένα μίγμα φοιτητών από ντόπιους των Αραβικών Εμιράτων και παιδιά ξένων τεχνοκρατών που εργάζονται εδώ. Με διαφήμιση και προσφορά υποτροφιών απευθυνόμεθα επίσης σε γαλλόφωνες χώρες. Θα δεχόμαστε ευχαρίστως καλούς φοιτητές από το Μαρόκο ή την Τυνησία, οι οποίοι πιθανόν να έχουν δυσκολίες με τη βίζα για σπουδές στη Γαλλία. Έχουμε στόχο να δεχτούμε κάποια στιγμή εδώ 2.000 φοιτητές, προς το παρόν είναι μόνο 200.

DIE ZEIT: Τι κοστίζει αυτή η σπουδή;

R.P.: Οι φοιτητές πληρώνουν 13.000 €, αυτό είναι κανονικό σε σύγκριση με άλλα ιδιωτικά πανεπιστήμια που λειτουργούν εδώ.

DIE ZEIT: Η διδασκαλία σύμφωνα με γαλλικά προγράμματα σπουδών σημαίνει ταυτόχρονα ότι οι φοιτητές πληροφορούνται πολλά πράγματα για την Ευρώπη και μάλλον λίγα για τον αραβικό χώρο. Επίσης, οι θεωρήσεις στις αραβικές χώρες γίνονται με ευρωπαϊκές αντιλήψεις.

R.P.: Κι αυτό δεν θεωρείται αυτονόητο εδώ, αλλά όποιος θέλει να έχει Σορβόννη, πρέπει να μας αποδεχτεί συνολικά. Ο συνάδελφος που διδάσκει ιστορία, για παράδειγμα, είναι εξειδικευμένος σε θέματα της Ανατολής και διεξάγει έρευνες στον τομέα των Σταυροφοριών.

DIE ZEIT: Με την ευρωπαϊκή οπτική όμως!

R.P.: Εννοείται! Δεν θέλουμε βέβαια να τρομάξουμε τους φοιτητές μας, αλλά στις ανθρωπιστικές επιστήμες υπάρχουν διαφορετικές κατευθύνσεις σκέψης και διαφορετικοί ερευνητές, πράγματα που μπορεί να φαίνονται εδώ προκλητικά. Αλλά, χωρίς να έχεις διαβάσει έναν de Sade, έναν Proust, δεν είναι δυνατόν να ολοκληρώσεις τη σπουδή.

DIE ZEIT: Δεν ακούγεται αυτό σαν να υπάρχει σημαντικό δυναμικό αντιδικιών, σαν να γίνονται πότε πότε εκρήξεις;

R.P.: Πράγματι έχουμε εκρήξεις. Μην ξεχνάτε ότι είμαστε ένα από ταπρώτα πανεπιστήμια εδώ, όπου σπουδάζουν από κοινού άντρες και γυναίκες.

DIE ZEIT: Όταν γίνονται εκρήξεις μεταξύ πολιτισμών, εξειδικεύεται αυτό στον ανθρώπινο τομέα μεταξύ καθηγητών και φοιτητών;

R.P.: Ναι, πρέπει να δούμε ποια θέση έχει η «Δύση» στα μάτια των Αράβων: είναι τσάντες Louis Vitton, καταναλωτικά αγαθά, επώνυμα προϊόντα…

DIE ZEIT: … Σορβόννη είναι επίσης ένα επώνυμο προϊόν;

R.P.: Ναι, εμείς φροντίζουμε όμως εδώ να μην μεταφέρουμε στους νέους μόνο το περιεχόμενο της πολιτισμικής ιστορίας μας. Σημαντικότερο είναι να μάθουν να διερευνούν τα πράγματα με κριτικό πνεύμα.

DIE ZEIT: Πώς γίνεται αυτό;

R.P.: Για παράδειγμα, ένας φοιτητής αναφέρει την αμφισβήτηση του «εβραϊκού ολοκαυτώματος» του Ιρανού προέδρου Αχμαντινετζάντ – υπάρχουν πολλοί εδώ που συμφωνούν μ’ αυτή την άποψη. Εγώ ως Γερμανός αποτελώ έναν αρμόδιο συνομιλητή, αλλά δεν αρκεί να αντιδράσω εξοργισμένος, πρέπει να επιχειρηματολογήσω και να παρουσιάσω στοιχεία.

DIE ZEIT: Υπάρχει η εντύπωση ότι τα Αραβικά Εμιράτα προσανατολίζονται πολύ στο δυτικό πολιτισμό, το Λούβρο φτιάχνει ένα παράρτημα εδώ, επίσης κατασκευάζεται ένα μουσείο Guggenheim.

R.P.: Να σκεφτούμε όμως ότι ο σαφής διαχωρισμός σε δυτικό και αραβικό πολιτισμό είναι αμφίβολος. Πολλές εικόνες του Λούβρου περιέχουν ανατολίτικες εμπνεύσεις, ο αγαπητός μου Άραβας ποιητής, ο Σύριος Adonis (Ali Ahmad Sa'id Esber), είναι ένα καλό παράδειγμα. Έχει επηρεαστεί από τη γαλλική και τη γερμανική ποίηση και χαρακτήρισε τους Baudelaire και Hölderlin ως ανατολίτες ποιητές. Τέχνη και ποίηση έχουν παγκόσμια δράση, βρίσκεις κάτι που σε διεγείρει. Δεν παίζει έτσι ρόλο, αν ο συγγραφέας είναι Άραβας ή Δυτικός. Φυσικά, πρέπει να αποκτήσεις πρόσβαση στη σκέψη και γι’ αυτό το λόγο χρειαζόμαστε την παιδεία στον πολιτισμό των διαφορετικών κόσμων.

από το blog >>>

Τελεσίγραφο για την αξιολόγηση

Μπορεί η αξιολόγηση να συνδέεται, πλέον, άρρηκτα με τη χρηματοδότηση και αρκετές σημαντικές δράσεις των ΑΕΙ και ΤΕΙ (βλ. μεταπτυχιακά), ωστόσο μόνο 114 τμήματα σε ΑΕΙ και ΤΕΙ, δηλαδή περίπου το ένα τέταρτο του συνολικού αριθμού, έχουν δεχθεί τη νέα πραγματικότητα.

Αν και όχι τόσο αισιόδοξοι οι αριθμοί, ο υπουργός Παιδείας θεωρεί πως η διαδικασία της αξιολόγησης θα επιταχυνθεί ειδικά μετά τα τελεσίγραφα που έστειλε προς πάσα κατεύθυνση. Το επισήμανε ο ίδιος χθες, μετά τη συνάντηση εργασίας που είχε με τον πρόεδρο της Αρχής Διασφάλισης Ποιότητας Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΑΔΙΠ), Σπύρο Αμούργη.

Δήλωσε σαφώς: «Οπως γνωρίζετε, κατά την τελευταία Σύνοδο Πρυτάνεων και Προέδρων ΤΕΙ συνέδεσα τη χρηματοδότηση των μεταπτυχιακών σπουδών, είτε από ευρωπαϊκούς είτε από εθνικούς πόρους, με την πορεία και την αποτελεσματικότητα στη διαδικασία της αξιολόγησης. Επιμένουμε σε αυτή τη λογική, διότι θεωρούμε ότι μέσα από την αξιολόγηση βελτιώνεται η ποιότητα των εκπαιδευτικών μας ιδρυμάτων και παράλληλα αυξάνονται οι δυνατότητες και για τους φοιτητές αλλά και για τους διδάσκοντες».

Πολλές «ταχύτητες»

Προς το παρόν, πάντως, η διαδικασία προχωρά με πολλές ταχύτητες. Υπάρχουν ιδρύματα που έχουν εντάξει είτε το σύνολο των τμημάτων είτε την πλειονότητα αυτών στη διαδικασία της εσωτερικής αξιολόγησης (Πανεπιστήμια Πειραιώς, Μακεδονίας, Κρήτης) και το φθινόπωρο θα δεχτούν τους εξωτερικούς αξιολογητές. Υπάρχουν όμως και ιδρύματα από τα οποία κανένα τμήμα δεν έχει απευθυνθεί στην ΑΔΙΠ, όπως το ΕΜΠ, το οποίο πάντως είναι από τα πρώτα ανώτατα ιδρύματα που εφάρμοσαν σύστημα εσωτερικής και εξωτερικής αξιολόγησης. Λίγα είναι και τα τμήματα του Πανεπιστημίου Αθηνών που έχουν ξεκινήσει τη σχετική διαδικασία.

«Οσα τμήματα στείλουν εκθέσεις αξιολόγησης μέχρι το τέλος Μαΐου, η Επιτροπή θα είναι σε θέση να προγραμματίσει τις επισκέψεις των εξωτερικών αξιολογητών το φθινόπωρο» δήλωσε ο κ. Αμούργης, επιβεβαιώνοντας την αναφορά του υπουργού στη δρομολόγηση των εξωτερικών αξιολογήσεων στα «προχωρημένα τμήματα».

Μέχρι στιγμής στο σύνολο των περίπου 470-490 τμημάτων ΑΕΙ και ΤΕΙ, έχουν ξεκινήσει τη διαδικασία τα 114 σε σύνολο 16 ιδρυμάτων, ενώ χρειάζεται τουλάχιστον ένας χρόνος για να ολοκληρωθεί, καθώς είναι απαραίτητα τα στοιχεία δύο εξαμήνων. Αργότερα, το χρονικό διάστημα θα είναι τετραετές.

(της ΑΝΝΑΣ ΑΝΔΡΙΤΣΑΚΗ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 12/03/2008)

Ο πόλεμος των πολυεθνικών της εκπαίδευσης

Στο νέο Ελντοράντο της οικονομίας εξελίσσονται οι πανεπιστημιακές σπουδές τα τελευταία χρόνια. Ήδη στον παγκόσμιο πόλεμο της διεθνούς εκπαίδευσης έχουν μπει Αμερικανοί, Βρετανοί, Γάλλοι, Αυστραλοί, Ιάπωνες και αρκετοί ακόμη «αντίπαλοι», ακόμη και στη Βαλκανική.

Oι μεγάλες δυνάμεις της εκπαίδευσης άρχισαν εδώ και λίγα χρόνια να διεθνοποιούν τα πανεπιστήμια των χωρών τους και να ιδρύουν παραρτήματα παντού. Οι Αμερικανοί μπήκαν για τα καλά στο παιχνίδι μετά την επίθεση στους Δίδυμους Πύργους, όταν άρχισαν να χάνουν ξένους σπουδαστές. Αντί να τους προσελκύσουν πίσω στις ΗΠΑ, άρχισαν να εξάγουν την αμερικανική εκπαίδευση!

Έτσι οι Άραβες φοιτητές που σπουδάζουν στην Ντόχα, την πρωτεύουσα του Κατάρ, μπορούν σήμερα να παρακολουθήσουν μαθήματα Ιατρικής στο ιατρικό κολέγιο του γνωστού Πανεπιστημίου Κορνέλ, Διεθνείς Σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Τζορτζτάουν, Πληροφορική στο Κάρνεγκι Μέλον, Καλές Τέχνες στο Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια. Στο Ντουμπάι, οι Άραβες φοιτητές θα λάβουν τα αμερικανικά πτυχία τους σπουδάζοντας στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν και στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας του Ρότσεστερ, που άνοιξαν πέρυσι παραρτήματα εκεί.

Χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά οι φοιτητές συζητούν στο μοντέρνο κτίριο όπου στεγάζεται το Πανεπιστήμιο του Νότιγχαμ, απολαμβάνουν τις σύγχρονες εγκαταστάσεις και μελετούν τα μαθήματά τους στο γρασίδι. Οι περισσότεροι είναι... Κινέζοι, καθώς το γνωστό βρετανικό ίδρυμα έχει ανοίξει παράρτημα στην επαρχία Ζεγιάνγκ της Κίνας. Το Πανεπιστήμιο της Ουαλίας πάλι, εκτός από την εξάπλωσή του σε όλη την Ευρώπη, έχει ανοίξει παραρτήματα και συνεργασίες σε χώρες όπως η Αίγυπτος, το Μπαχρέιν, η Σρι Λάνκα, η Ιαπωνία, η Μαλαισία, η Σιγκαπούρη.

Φρενήρης ανάπτυξη. Στη βιομηχανία αυτή- ο τζίρος υπολογίζεται σε 30 δισ. δολάρια τον χρόνο, 2 εκατομμύρια φοιτητές σπουδάζουν μακριά από την πατρίδα τους με την προοπτική ο αριθμός τους να τριπλασιαστεί έως το 2020- ηγούνται σήμερα οι ΗΠΑ, η Βρετανία και η Αυστραλία, αλλά το τελευταίο διάστημα και η Γαλλία ετοιμάζεται να μπει δυναμικά στον χορό της εξαγωγής εκπαιδευτικών υπηρεσιών.

Προ μηνών, ο πρύτανης του Πανεπιστημίου της Σορβόννης Jean Robert Ρitt ανακοίνωσε ότι το διάσημο πανεπιστήμιο αναζητά συνεργασίες για μεταπτυχιακές σπουδές στην Ελλάδα, ενώ ήδη έχει ανοίξει παράρτημα στο Αμπού Ντάμπι των Αραβικών Εμιράτων. Επόμενοι σταθμοί στο «άνοιγμα» της Σορβόννης θα είναι η Ιαπωνία, η Κορέα και η Βόρεια Αμερική.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Βρετανικού Οργανισμού Προώθησης Εξαγωγών, όπως ανέφερε ο σύμβουλός του Ρeter Μackenzie Smith σε ημερίδα της Ένωσης Κολεγίων, οι φοιτητές που παρακολουθούν βρετανικά προγράμματα σπουδών στις χώρες τους, όπως στα δικά μας κολέγια δηλαδή, το 2004 ήταν 170.000 σε προγράμματα ανώτατης εκπαίδευσης και 250.000 σε άλλα προγράμματα επαγγελματικής εκπαίδευσης. Οι προβλέψεις του Οργανισμού είναι ότι έως το 2020 ο αριθμός των σπουδαστών στη Βρετανία θα φτάσει τις 500.000, ενώ στο εξωτερικό θα πλησιάσει τους 800.000 σπουδαστές!

Οι ΗΠΑ εξακολουθούν να έχουν τη μερίδα του λέοντος ξένων φοιτητών, αλλά τα ποσοστό μειώνεται. Μάλιστα ο διεθνής ανταγωνισμός αυξάνεται τα τελευταία χρόνια, καθώς μπαίνουν στον χορό της εξαγωγής εκπαίδευσης η Μαλαισία, η Νέα Ζηλανδία και η Ιαπωνία, αλλά και η Κίνα.

Ουραγός η Ελλάδα. Και τα ελληνικά πανεπιστήμια; Οπως εξηγεί ο πρύτανης του Πολυτεχνείου Αθήνας Κ. Μουτζούρης, τα ελληνικά πανεπιστήμια πολύ θα ήθελαν να διεθνοποιηθούν: «Εμείς κάναμε πέρυσι ένα μεταπτυχιακό πρόγραμμα μηχανικών στα αγγλικά και παρ΄ ότι περιμέναμε μεγάλο ενδιαφέρον, δεν πήγε καλά. Και αυτό διότι στη χώρα μας κανείς δεν είναι βέβαιος πότε θα αρχίσουν τα μαθήματα, πότε θα γίνει κατάληψη, πότε απεργία. Με αυτές τις δυσλειτουργίες, πώς να προσελκύσουμε ξένους φοιτητές;».

Ήδη από το 1984 η Τουρκία μπήκε στο παιχνίδι με την ίδρυση του ιδιωτικού Πανεπιστημίου Βilkent στην Άγκυρα, ενώ μετά το 1989 στον χώρο της αγγλόφωνης μη κρατικής ανώτατης εκπαίδευσης εισήλθαν και οι πρώην κομμουνιστικές χώρες. Πρωτοπόρος υπήρξε η Ουγγαρία, στην οποία εγκαταστάθηκε το Central Εuropean University. Σήμερα, με διεθνή προσανατολισμό δραστηριοποιούνται τέσσερα πανεπιστήμια στη Βουλγαρία, εννέα στην Ουγγαρία, επτά στη Ρουμανία, οκτώ στην Τουρκία και στη FΥRΟΜ ένα...

(TA NEA, 8/3/2008)

Αναβαθμίζεται τo ΤΕΙ Καβάλας

(Καθημερινή, 1/3/2008)

Την αναβάθμιση του ΤΕΙ Καβάλας υποσχέθηκε ο υπουργός εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων Ευριπίδης Στυλιανίδης, από την Καβάλα όπου βρέθηκε σήμερα, δεύτερο σταθμό της περιοδείας του στην ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη.

Ο κ. Στυλιανίδης, στη διάρκεια ευρείας σύσκεψης που πραγματοποιήθηκε στη Νομαρχία Καβάλας, με τη συμμετοχή του νομάρχη Θόδωρου Καλλιοντζή, των βουλευτών, των δημάρχων του νομού και υπηρεσιακών παραγόντων, αναφερόμενος στο ΤΕΙ Καβάλας τόνισε ότι θα υπάρξει σημαντική αύξηση του αριθμού των εισακτέων σε αυτό, θα βελτιωθούν οι κτιριακές υποδομές του και θα υπογραφεί προγραμματική σύμβαση με το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης για τη δημιουργία κοινών δράσεων, όπως είναι η δημιουργία μεταπτυχιακών τμημάτων.

Ο υπουργός απέκλεισε το ενδεχόμενο ίδρυσης πανεπιστημιακών σχολών στην Καβάλα όπως επίσης και οποιαδήποτε επέκταση του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης υπογραμμίζοντας ότι επιβάλλεται να υπάρχει όχι μόνο ποσοτική αλλά και ποιοτική αναβάθμιση των ΑΕΙ και ΤΕΙ της χώρας, ώστε να μπορούν οι φοιτητές και οι σπουδαστές να κατοχυρώνουν επαγγελματικά δικαιώματα στην αγορά εργασίας.

Υπογράμμισε μάλιστα ότι στην Καλαμάτα επενδύθηκαν 40.000 ευρώ για τη δημιουργία σχολών στα οποία υπηρετούν 37 καθηγητές και φοιτούν μόνο επτά μαθητές. Συμπλήρωσε δε ότι τα προηγούμενα χρόνια δημιουργήθηκαν σαράντα έξι πανεπιστημιακά τμήματα μέσω κοινοτικών προγραμμάτων, τα οποία όμως δεν μπορούν να κατοχυρώσουν επαγγελματικά δικαιώματα και είναι αμφίβολο αν θα συνεχίσουν τη λειτουργία τους μετά το 2008 οπότε και λήγουν οι συγκεκριμένες κοινοτικές δράσεις.

Αξιολόγηση - μεταπτυχιακά

(ΒΗΜΑ, 28/2/2007)

Χρήμα για τα μεταπτυχιακά αλλά από ιδιώτες, σφίξιμο του «ζωναριού» στις επιχορηγήσεις του υπουργείου Παιδείας και μεταπτυχιακά από τα ΤΕΙ μόνο κατόπιν εσωτερικής αξιολόγησης προβλέπει το νέο νομοσχέδιο για τις μεταπτυχιακές σπουδές που παρουσιάζει σήμερα ο υπουργός Παιδείας κ. Ευρ. Στυλιανίδης στη σύνοδο των προέδρων Τεχνολογικών Ιδρυμάτων που γίνεται στις Σέρρες.

Το νομοσχέδιο προβλέπει αναδιοργάνωση της «τέταρτης βαθμίδας» της ελληνικής εκπαίδευσης και χρηματοδότηση των μεταπτυχιακών προγραμμάτων πανεπιστημίων και ΤΕΙ από δωρεές, χορηγίες, παροχές ή κληροδοτήματα φορέων του δημοσίου ή του ιδιωτικού τομέα. Μαζί με το νέο νομοσχέδιο παρουσιάζεται σήμερα στους προέδρους των ΤΕΙ και πρότυπο κείμενο της τετραετούς συμφωνίας που θα πρέπει να υπογράφουν τα ιδρύματα της ανώτατης εκπαίδευσης από την ερχόμενη ακαδημαϊκή χρονιά με την πολιτεία.

Γενικό συμπέρασμα είναι ότι οι κύριοι ευνοημένοι του νέοι νομοσχεδίου είναι οι πρόεδροι των ΤΕΙ, καθώς τα ιδρύματά τους αποκτούν τώρα τη δυνατότητα ίδρυσης αυτόνομων μεταπτυχιακών προγραμμάτων, αν και υπό αυστηρές προϋποθέσεις και μόνο εφόσον παρουσιάζουν έκθεση εσωτερικής αξιολόγησής τους. (πλήρες κείμενο >>>)

Ποιο Πανεπιστήμιο;

(του Θεοδόση Π. Τάσιου)

1. Προ μηνός (13.01.08) υποστηρίξαμε οτι δύο απ' τις «μαχητικές» αντιλήψεις περί του σκοπού του Πανεπιστημίου θα μπορούσαν να θεωρηθούν κάπως αντιλαϊκές, ανιστόρητες και απάνθρωπες. Η πρώτη (η αντίληψη οτι τάχα οι πανεπιστημιακές σπουδές δε πρέπει να στοχεύουν στην άσκηση ενος επαγγέλματος απ' τον απόφοιτο - «φιλοσοφικό» πανεπιστήμιο), αφήνει ακάλυπτες τις οξύτατες ανάγκες του λαού για ποικίλα κοινωνικά λειτουργήματα, δεν ταιριάζει με την πολλαπλότητα των σκοπών των παλαιών πανεπιστημίων (χίλια χρόνια τώρα), και πάντως δέν ανταποκρίνεται στις πολλαπλές συνιστώσες της ανθρώπινης ανάγκης για Γνώση). Η δεύτερη αντίληψη (οτι τάχα πρέπει να αμβλύνομε τη διδασκαλία των επιστημών καθεαυτών, και πρέπει να εστιάζομε στην βραχύχρονη παραγωγή στελεχών, άμεσα αξιοποιήσιμων απ' την Οικονομία - το «μπολονέζικο» πανεπιστήμιο), είναι αντιλαϊκή κατα το γεγονός οτι, σε 10 χρόνια, ετούτα τα μυωπικά στελέχη θα είναι ανίκανα να παρακολουθήσουν την ιλιγγιώδη ταχύτητα μεταβολών της Επιστήμης και της Τεχνολογίας· είναι ανιστόρητη διότι πέρασε η εποχή οπου η εκμάθηση ενος επιτηδεύματος γινόταν με βραχύχρονη Μαθητεία, κι είναι απάνθρωπη διοτι στερεί τον νέο απ' τη βαθύτερη υπαρξιακή ικανοποίηση να αυτοσυνειδητοποιηθεί χάρις στις επιστήμες, και να στήσει το κοσμοείδωλό του.

Και τελειώναμε εκείνην την επιφυλλίδα με τη φράση «χάθηκε ο ίσιος δρόμος;».

Εχω τη γνώμη οτι αμφότερες οι ως άνω ακραίες περι Πανεπιστημίου θέσεις υποστηρίζονται χωρίς να παρουσιασθούν οι αναγκαίες (θεωρητικές, έστω) μελέτες περι του ατομικού και του κοινωνικού κόστους εκάστης. Το «μπολονέζικο» ιδίως πανεπιστήμιο χρεώνεται και με τη χρονική και διανοητική σπατάλη της προσαρμογής ενος εργαλειακού αποφοίτου 3ετούς φοιτήσεως, όταν θα θελήσει τυχόν να μπεί στον λεγόμενο 2ο πανεπιστημιακό Κύκλο, ο οποίος θα έπρεπε να ξαναδιδάξει εξυπαρχής τις Επιστήμες (αντί για τις προσανατολισμένες επιστημονικές ρετσέτες οι οποίες, εξ ανάγκης, είχαν διδαχθεί στον 1ο κύκλο).

2. Αλλ' επιτέλους, θα μου πείτε, ίσως όλα τούτα να μήν είναι το κύριο πρόβλημα του σημερινού ελληνικού πανεπιστημίου· εμείς έχομε κι άλλα βάσανα - ΠΡΩΤΟΦΑΝΗ μέσα στην Ευρώπη. Βάσανα που δέν φαίνεται να λαμβάνονται υπόψη όταν θέτομε το αφελές ερώτημα «γιατί δέν πάνε καλά τα πανεπιστήμιά μας;». Επιτρέψτε μου να θίξω, ακροθιγώς μόνον, μερικά απ' αυτά. Ο χώρος, ο χρόνος, κι η ψυχική μου υγεία (συμπλήρωσα 50 χρόνια διδασκαλίας στην πανεπιστημιακή παιδεία, εντός και εκτός Ελλάδος), δέν επιτρέπουν εδώ μια συστηματικότερη παρουσίαση:

α) Εμείς οι πολίτες έχουμε τεράστιο συμφέρον απ' τα προϊόντα που θα παραγάγει το πανεπιστήμιο. Γι' αυτό και του πληρώνουμε (προκαταβολικώς) όλα-του τα έξοδα. Δέν έχομε όμως κανένα απολύτως δικαίωμα να «βλέπομε» πώς δουλεύει - κι ούτε βέβαια να του επιστρέψουμε τα προϊόντα του άν δέν μας αρέσουν. Ετούτο το κενό κοινωνικού ελέγχου, αυτή η νησίδα αναίρεσης της δημοκρατίας, στηρίζεται στο γεγονός οτι ο λαός δέν ξέρει «πώς» να ελέγξει, ενώ καραδοκεί και ο κίνδυνος των φαύλων (λαϊκιστικών ή εξουσιαστικών) επεμβάσεων. Σωστά. Αλλά και η ντιλεταντική άποψη οτι το πανεπιστήμιο και η μή-κοινότητά του είναι υπεράνω πολιτικής (ενίοτε δέ υπαγορεύει πολιτικήν ως «μπροστάρης» του λαού), θυμίζει μάλλον παλαιομοδίτικους ολοκληρωτισμούς. Τί έκαναν λοιπόν εν προκειμένω οι Κουτόφραγκοι; Βρήκαν κάποιες διαδικασίες, υποκατάστατες έστω του κοινωνικού ελέγχου: Πρώτον ασκούν, γενικώς και μεθοδικώς, την κρίση των διδασκόντων απ' τους διδασκομένους, δεύτερον τις δημοσιοποιούν αυτές τις κρίσεις (δέν τις κρύβουν όπως εμείς), και τρίτον κρίνουν το κάθε πανεπιστήμιο μέσω διαφόρων θεσμών που στηρίζονται στα άλλα πανεπιστήμια. Εμείς αντιθέτως, αντί για τον ουσιώδη κοινωνικό έλεγχο, εφαρμόζομε τον αποπνικτικό εναγκαλισμό του υπουργείου-μας, κι αντί για «αξιολόγηση» μέσω ανεξάρτητων κριτών, φωνάζομε «κάτω τα χέρια απ' την ανεξαρτησία μας».

Ωρίμασαν όμως οι καιροί· των οικιών ημών εμπιμπραμένων, θα παύσομεν άδοντες.

β) Επι τρείς δεκαετίες τώρα, αντί για 30 διδακτικές εβδομάδες κατ' έτος, εμείς διδάσκομε κατά μέσον όρο 18 εβδομάδες περίπου. Γιατί; Διότι έχομε άπειρες αργίες και, το κυριότερο, έχομε δύο επαναστάσεις κατ' έτος (αντί για μίαν επανάσταση ανα 10-ετίαν, όπως λ.χ. στη Γαλλία). Και σαν να μήν έφθανε αυτό, παραλύομε κατα πυκνότατα διαστήματα την διοίκηση (μέσω των «μπουκαδόρων» - αντί για τον εντός διοικήσεως συστηματικό έλεγχο), ενώ αναιρούμε σκαιότατα τον αλληλοσεβασμό της δήθεν πανεπιστημιακής κοινότητας, εξωπετάγοντας απ' τους χώρους εργασίας και έρευνας χιλιάδες Καθηγητές. Και το απίστευτο είναι που ετούτοι οι τραμπουκισμοί (παντελώς άγνωστοι σε οποιονδήποτε άλλο συλλογικό χώρο εργαζομένων), πουλιόνται ως... πολιτική πράξη, λέει!

Θέλετε κι άλλες αποδείξεις για το πόσο στραβά αρμενίζομε; Να συνεχίσομε λοιπόν.

Τάξη στο χάος μεταπτυχιακών και διδακτορικών

Φρένο στην ανεξέλεγκτη λειτουργία των μεταπτυχιακών σπουδών στην Ελλάδα επιχειρεί να βάλει το νομοσχέδιο που επεξεργάζεται το υπουργείο Παιδείας. Στο στόχαστρο της νομοθετικής παρέμβασης που άρχισε να «σιγοψήνεται» από τον περσινό χειμώνα στη στάχτη της «μάχης του 16» βρίσκονται κυρίως τα «μαγαζιά» των διδακτορικών, στα οποία μπαίνει λουκέτο. Παράλληλα επιχειρείται να τακτοποιηθεί ο πρώτος κύκλος των μεταπτυχιακών προγραμμάτων, των μάστερ, ο αριθμός των οποίων την τελευταία δεκαετία έχει σημειώσει εκρηκτική αύξηση προσεγγίζοντας τον αριθμό των προγραμμάτων προπτυχιακών σπουδών.

H ποσοτική ανάπτυξη των μεταπτυχιακών σπουδών στην Ελλάδα δεν συμβαδίζει με την εξέλιξη του ποιοτικού τους δείκτη. Είναι όμως ευθέως ανάλογη με τη ζήτηση για μεταπτυχιακούς τίτλους, οι οποίοι στην αγορά έχουν πλέον εκθρονίσει το βασικό πτυχίο. Την έκπτωση του μεταπτυχιακού κύκλου καταγγέλλει, με δηλώσεις του στον ΕΤ, ο πρύτανης του ΕΜΠ, κ. Κ. Μουτζούρης, μιλώντας για «σεμιναριακού τύπου» προγράμματα που εξυπηρετούν τη ζήτηση μορίων για τους διαγωνισμούς του ΑΣΕΠ. Ο συνολικός πληθυσμός των μεταπτυχιακών φοιτητών έχει εκτιναχθεί σήμερα στις 70.000 από τις 12.000 που αριθμούσε δέκα χρόνια πριν. Σχεδόν ισούται με το μισό ενεργό φοιτητικό πληθυσμό της χώρας που παρακολουθεί πρόγραμμα βασικού πανεπιστημιακού πτυχίου. Αποστολή του δεύτερου κύκλου ανώτατων σπουδών είναι η εμβάθυνση σε γνωστικά αντικείμενα του βασικού πτυχίου και όχι η επανάληψη της ύλης του πρώτου κύκλου, όπως συμβαίνει σε πολλές περιπτώσεις.

Το γεγονός ότι «έχει χαθεί η μπάλα» ενισχύει την κριτική που καταγγέλλει την «ντε φάκτο αναθεώρηση του άρθρου 16»: Για πολλά γνωστικά αντικείμενα, όπως είναι οι οικονομικές σπουδές, έχει ήδη επέλθει το τέλος του πρώτου πτυχίου. Η διαλογή από την αγορά γίνεται πια στο δεύτερο κύκλο ανώτατων σπουδών, στον οποίο εξωθούνται οι πτυχιούχοι αναγκασμένοι να καταβάλουν υψηλά δίδακτρα, που φθάνουν και τις 15.000 ευρώ.

Στην έκρηξη συνέβαλαν ιδιαιτέρως τα κονδύλια των Κοινοτικών Πλαισίων Στήριξης, από τα οποία χρηματοδοτήθηκαν την περασμένη δεκαετία τα μεταπτυχιακά προγράμματα. Η στρόφιγγα της Ε.Ε. έκλεισε και ανέλαβε ο «φτωχός» κρατικός προϋπολογισμός. Αρκετά προγράμματα επέβαλαν δίδακτρα και πολλά ακόμη θα αναγκαστούν να ακολουθήσουν. Το νομοσχέδιο του υπουργείου Παιδείας προβλέπει ότι ο κρατικός προϋπολογισμός «θα χρηματοδοτεί κατά προτεραιότητα μεταπτυχιακά προγράμματα τα οποία εντάσσονται στο πλαίσιο επιστημονικών τομέων προτεραιότητας». Τα υπόλοιπα παροτρύνονται να στραφούν σε άλλες πηγές, μεταξύ των οποίων δωρεές, χορηγίες και βεβαίως δίδακτρα, ενώ προβλέπεται η λεπτομερής κατανομή των εσόδων κάθε μεταπτυχιακού προγράμματος υπέρ των λειτουργικών δαπανών του Ιδρύματος που τα φιλοξενεί.

Σύμφωνα με τη σχετική διάταξη, που επικρίθηκε έντονα, μόνο ένα μεταπτυχιακό πρόγραμμα ανά τμήμα θα χρηματοδοτείται από το υπουργείο Παιδείας για την κάλυψη των λειτουργικών του δαπανών. Επίσης την έντονη αντίδραση του συνδικάτου των πανεπιστημιακών, το οποίο κατήγγειλε ως αντισυνταγματική τη σχετική πρόβλεψη υποστηρίζοντας ότι παραβιάζει την αυτοτέλεια των πανεπιστημίων, είχε προκαλέσει διάταξη του αρχικού προσχεδίου που επέτρεπε στον υπουργό Παιδείας να αξιολογεί κάθε πρόταση για ίδρυση μεταπτυχιακού προγράμματος και να την εγκρίνει ή να την απορρίπτει εάν έκρινε ότι «δεν ανταποκρίνεται στις ανάγκες ανάπτυξης της χώρας». Η τελική διατύπωση επιτρέπει στον υπουργό να αξιολογεί πριν αποφασίσει μόνο το υλικοτεχνικό και το οικονομικό μέρος κάθε πρότασης για ίδρυση μεταπτυχιακού προγράμματος.

Την τελική εκδοχή του σχεδίου του υπουργείου Παιδείας παρουσιάζει αναλυτικά σήμερα ο ΕΤ. Σύμφωνα με τον κυβερνητικό προγραμματισμό το νομοσχέδιο θα κατατεθεί στη Βουλή το Μάρτιο. Προηγουμένως πρέπει να περάσει από το Εθνικό Συμβούλιο Παιδείας (ΕΣΥΠ). Το πρόβλημα είναι ότι το ΕΣΥΠ έχει μείνει «ορφανό» από τον περασμένο Νοέμβριο που έληξε η θητεία του κ. Θ. Βερέμη και δεν μπορεί να συνεδριάσει. Την επίλυση της εκκρεμότητας έχει αναλάβει ο πρόεδρος της Βουλής κ. Δ. Σιούφας, που αναμένεται να ορίσει συνεδρίαση της Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων για την επιλογή προέδρου του ΕΣΥΠ. Σύμφωνα με τις πληροφορίες του ΕΤ η κυβέρνηση θα προτείνει την ανανέωση της θητείας του κ. Βερέμη. «Ελπίζω να με στηρίξει και το ΠΑΣΟΚ», λέει ο ίδιος. Η Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων είναι η μοναδική επιτροπή της Βουλής στην οποία έχει την πλειοψηφία η αντιπολίτευση.

Πώς θα γίνεται η επιλογή

Οι Έλληνες πτυχιούχοι πρέπει να γνωρίζουν αποδεδειγμένα μία ξένη γλώσσα. Η επιλογή των μεταπτυχιακών φοιτητών θα γίνεται με συνεκτίμηση κυρίως των εξής κριτηρίων:

▪ Το γενικό βαθμό του πτυχίου.
▪ Τη βαθμολογία στα προπτυχιακά μαθήματα που σχετίζονται με το μεταπτυχιακό.
▪ Την επίδοση σε διπλωματική εργασία, όπου προβλέπεται σε προπτυχιακό επίπεδο.
▪ Την τυχόν ερευνητική δραστηριότητα του υποψηφίου.

Τις λεπτομέρειες εφαρμογής των κριτηρίων, τον ορισμό συμπληρωματικών κριτηρίων ή την πιθανή εξέταση σε ορισμένα μαθήματα καθορίζει η Γενική Συνέλευση Ειδικής Σύνθεσης του τμήματος. Η επιλογή των εισακτέων γίνεται από επιτροπή μελών ΔΕΠ του τμήματος που συγκροτείται με απόφαση της ΓΣΕΣ.

Η ζήτηση για μεταπτυχιακές σπουδές είναι τόσο αυξημένη, ώστε μετά το νέο νόμο για τις μετεγγραφές, που στεγανοποίησε τα αντίστοιχα κριτήρια, να αποτελεί η εισαγωγή σε ελληνικό μάστερ το μεγαλύτερο ρουσφέτι που διεκπεραιώνεται σήμερα στα πανεπιστήμια.

Μάστερ σε ένα χρόνο

Τμήματα ΤΕΙ και της ΑΣΠΑΙΤΕ μπορούν να οργανώνουν αυτοδύναμα μεταπτυχιακά προγράμματα υπό τον όρο να έχουν προηγουμένως υποστεί εσωτερική αξιολόγηση. Είναι η διάταξη για την οποία ανυπομονούν τα ΤΕΙ. Για την προώθησή της πιέζει η ομοσπονδία εκπαιδευτικού προσωπικού των Ιδρυμάτων με την κήρυξη 24ωρης απεργίας στις 5 Φεβρουαρίου και 48ωρης στις 14 και 15 του μήνα, μέσα στην εξεταστική περίοδο του χειμερινού εξαμήνου.

Κάθε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών οδηγεί στη χορήγηση μεταπτυχιακού διπλώματος ειδίκευσης (ΜΔΕ) και διαρκεί τουλάχιστον ένα πλήρες ημερολογιακό έτος, από το οποίο τρεις μήνες το λιγότερο διατίθενται για τη συγγραφή ερευνητικής ή συνθετικής μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας. Ο μέγιστος χρόνος για την απόκτηση ΜΔΕ πρέπει να ορίζεται στον κανονισμό μεταπτυχιακών σπουδών. Κατ’ εξαίρεση προβλέπεται αναστολή φοίτησης μέχρι 12 μήνες, ενώ δίνεται δυνατότητα λειτουργίας προγραμμάτων μερικής φοίτησης, της οποίας η διάρκεια είναι τουλάχιστον διπλάσια από αυτήν των προγραμμάτων πλήρους φοίτησης.

Το σχέδιο του μεταπτυχιακού προγράμματος καταρτίζεται από τη Γενική Συνέλευση Ειδικής Σύνθεσης και υποβάλλεται προς έγκριση στο υπουργείο Παιδείας. Στο σχέδιο πρέπει να αναφέρονται, μεταξύ άλλων, η χρονική διάρκεια του προγράμματος, το κόστος της αναγκαίας υλικοτεχνικής υποδομής, το κόστος λειτουργίας και αναλυτικά οι πηγές χρηματοδότησής του. Η διάρκεια λειτουργίας κάθε μεταπτυχιακού προγράμματος είναι το πολύ οκτώ χρόνια. Η λειτουργία του μπορεί να παραταθεί εφόσον προηγηθεί θετική εξωτερική αξιολόγησή του.

Πηγές εσόδων των μεταπτυχιακών προγραμμάτων μπορεί να είναι δωρεές, χορηγίες, παροχές, ερευνητικά προγράμματα, κοινοτικά προγράμματα, κρατικές επιχορηγήσεις και δίδακτρα. Το υπουργείο Παιδείας μπορεί να προκηρύσσει επιστημονικούς τομείς προτεραιότητας και να χρηματοδοτεί μεταπτυχιακά προγράμματα που εντάσσονται σε αυτούς.

Η διαχείριση των εσόδων των μεταπτυχιακών προγραμμάτων γίνεται από τον Ειδικό Λογαριασμό Κονδυλίων Ερευνας (ΕΛΚΕ). Τα έσοδα κατανέμονται ως εξής:

▪ 60% για λειτουργικά έξοδα του προγράμματος, αμοιβές - αποζημιώσεις προσωπικού.
▪ 30% για κάλυψη λειτουργικών εξόδων του ιδρύματος.
▪ 10% κρατήσεις υπέρ του ΕΛΚΕ.

Πλαφόν 5-7 επιβλέψεων ανά καθηγητή

«Σκελετούς» διδακτορικών κρύβουν οι ντουλάπες των ελληνικών πανεπιστημίων. Το ισχύον χαλαρό πλαίσιο επιτρέπει σε οποιονδήποτε πτυχιούχο, με προσβάσεις σε καθηγητή «επιρρεπή» στις επιβλέψεις διατριβών, να αναγορεύεται επ’ αόριστον σε υποψήφιο διδάκτορα. Ουδείς έχει στοιχεία ή είναι σε θέση να υπολογίσει τον αριθμό των διδακτορικών που λιμνάζουν παρατημένα στα ελληνικά πανεπιστήμια. Ο αριθμός των επιβλέψεων που μπορεί να αναλάβει ένας καθηγητής είναι απεριόριστος.

Το νομοσχέδιο του υπουργείου Παιδείας καθιερώνει πλαφόν επιβλέψεων, ορίζοντας ότι κάθε διδάσκων δεν μπορεί να επιβλέπει περισσότερα από 5 διδακτορικά –και σε εξαιρετικές περιπτώσεις 7– έναντι ακόμη και… 50 που επισωρεύουν στο «μαγαζί» τους ορισμένοι πανεπιστημιακοί, απαξιώνοντας το κορυφαίο στάδιο των ανώτατων σπουδών. Η διεθνώς αποδεκτή ακαδημαϊκή πρακτική θεωρεί καταχρηστική την ταυτόχρονη επίβλεψη περισσότερων από πέντε διδακτορικών. Πλην όμως το υπουργείο έλαβε υπόψη του τις αντιδράσεις και συμπεριέλαβε στη ρύθμιση «εξαιρετικές περιπτώσεις», στις οποίες επιτρέπεται η επίβλεψη έως και 7 διδακτορικών «με αιτιολογημένη απόφαση της γενικής συνέλευσης ειδικής σύνθεσης».

Στο νομοσχέδιο προβλέπεται η παρακολούθηση οργανωμένου κύκλου μαθημάτων, ενώ οι υποψήφιοι διδάκτορες υποχρεώνονται να παρέχουν ανταποδοτικές εκπαιδευτικές υπηρεσίες στο πανεπιστήμιο. Για όσους δεν διαθέτουν μάστερ ο ελάχιστος χρόνος εκπόνησης διατριβής αυξάνεται από τρία σε τέσσερα χρόνια.

Οι διδακτορικές σπουδές δεν περιλαμβάνουν κύκλους μαθημάτων, ενώ οι υποψήφιοι διδάκτορες δεν είναι υποχρεωμένοι να παρέχουν ανταποδοτικές εκπαιδευτικές υπηρεσίες στο πανεπιστήμιο. Ωστόσο, σε μεγάλη κλίμακα όχι μόνο αποτελεί διαδεδομένη πρακτική η προσφορά τους αλλά, όπως τονίζει στον ΕΤ ο πρύτανης του ΕΜΠ κ. Κ. Μουτζούρης, «οι πραγματικοί διδάκτορες, διότι υπάρχουν και αυτοί που ξεκινάνε διδακτορικό για να πάρουν αναβολή από το στρατό, αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της πανεπιστημιακής έρευνας». Παρ’ όλα αυτά, η αμοιβή τους είναι 6 ευρώ την ώρα. Το καθεστώς που επιχειρεί να καθιερώσει το νομοσχέδιο επικρίνεται από την ομοσπονδία των πανεπιστημιακών ως «μαύρη εργασία».

Μαθήματα επιστημονικής εμβάθυνσης στο διδακτορικό κύκλο έχει συμπεριλάβει το 55% των ευρωπαϊκών πανεπιστημίων. Οι αποκαλούμενες «διαρθρωμένες διδακτορικές σπουδές» αποτελούν γενική κατεύθυνση της Διαδικασίας της Μπολόνια. Το μοντέλο που ακολουθούν σήμερα τα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια είναι να αξιοποιούν τους κύκλους των μεταπτυχιακών τους σπουδών για να ανανεώνουν το επιστημονικό τους δυναμικό τροφοδοτώντας με νέο «αίμα» την παραγωγή έρευνας.

Οπως επισημαίνει στον ΕΤ ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας κ. Δ. Κουσκουβέλης: «Είναι λίγα τα ελληνικά μεταπτυχιακά προγράμματα που έχουν προσανατολισμό τους την έρευνα».

(της ΓΙΟΥΛΗΣ ΜΑΝΩΛΗ, Ελεύθερος Τύπος, 2/2/2008)